British Museum, wstęp: Wstęp bezpłatnyAutor: Łukasz Marczewski

„Revolution on paper: Mexican prints 1910–1960” to pierwsza w Europie wystawa koncentrująca się na meksykańskiej sztuce nowoczesnej. W 1910 roku Meksykiem wstrząsnęła rewolucja socjalistyczna.

Krwawe walki trwały blisko 10 lat. Rewolucyjny rząd, który powstał w ich wyniku, położył duży nacisk na rozwój sztuki jako siły propagującej wartości rewolucji. Doprowadziło to do pionierskiego programu sztuki narodowej, zaangażowanej społecznie i politycznie, która nawiązywała formą do sztuki prekolumbijskiej i ludowej. Tradycje te znalazły najpełniejszy wyraz w wielkich malowidłach ściennych, a nieco później w grafice, masowo powielanej na plakatach i ulotkach przez liczne drukarnie.

Najlepsze dzieła tego okresu wyszły spod pędzla trzech wybitnych artystów, nazywanych w Meksyku „los tres grandes”: Diego Rivery, José Clemente Orozco i Davida Alfaro Siqueirosa. Najbardziej rozpoznawaną grafiką jest portret Emiliano Zapaty na koniu, który stał się ikoną XX-wiecznej meksykańskiej sztuki. Postać Zapaty była dla rewolucji meksykańskiej tak samo charakterystyczna jak Che Guevara dla rewolucyjnej generacji lat 60. Grafika Rivery powstała niemal dekadę po śmierci Zapaty i opiera się na detalach z malowideł ściennych w dawnym palacu Cortesa w Cuernavaca, które przedstawiają rewolucjonistów uzbrojonych tylko w narzędzia rolnicze. Wśród innych nie mniej uznanych prac znajdziemy m.in: portret Fridy Kahlo ponownie Rivery, Damę Negrę Siqueirosa czy The Masses Orozco. Wszystkie demonstrują zadziwiający rozmach, wyobraźnię twórczą i wysoką klasę.

Poza „wielką trójką” z ruchem związanych było wielu innych, prominentnych artystów, szczególnie zaraz po ufundowaniu kolektywnej drukarni Taller del Gráfica Popular (TGP) w Meksyku (mieście) w 1937 roku. TGP postawiła sobie za cel pomoc „w obronie i wzbogaceniu kultury narodowej” poprzez promowanie sztuki, która „odbija w sobie społeczny realizm tamtych czasów”. To, co najbardziej rzuca się w oczy, to różnorodność użytych materiałów: od pojedynczych odbitek, przez satyryczne ilustracje aż po duże plakaty, zaprojektowane głównie przy użyciu technik drzeworytu i litografii. Ich zadaniem było krzewienie socjalistycznej edukacji i wspomaganie związków zawodowych oraz antyfaszystowkich ruchów w Hiszpanii i Związku Radzieckim. Kolektyw TGP kolaborował z wieloma europejskimi politycznymi uchodźcami, włączając w to Hannes Meyera, architekta odwołanego ze stanowiska dyrektora słynnej uczelni Bauhaus za sympatyzowanie z komunistami. Na wystawie można również obejrzeć, pochodzące z przełomu wieków, prace José Guadalupe Posady. Są to głównie tzw. Calaveras (animowane szkielety) – rysunki satyryczne nawiązujące do Dia De Los Muertos (Dnia Zmarłych). Dziedzictwo tego skromnego i pracowitego ilustratora, który czerpał głównie z twórczości ludowej, ze względu na bystrość i zaangażowanie polityczne, miało ogromny wpływ na wielu innych artystów. Wpływ tak duży, że został on pośmiertnie uznany przez rewolucjonistów za ojca chrzestnego grafiki.
Z wystawy w British Museum można się wiele nauczyć. Szczerość i zamysł rysunków tu przedstawionych najlepiej chyba unaocznia fakt, że artyści mogą wnieść ważny wkład w polityczny aktywizm.

Revolution on paper: Mexican prints 1910-1960 - wystawa otwarta do 5 kwietnia w British Museum. Muzeum czynne codziennie 10-17.30

• zobacz więcej informacji o British Museum
• Zapisz się do naszego newslettera - najświeższe wydarzenia codziennie na Twój e-mail